نوسان بازار ارز افغانستان پس از تعلیق کمکهای ترامپ
به گزارش شبکه اقتصاد، پساز اعلام تصمیم ترامپ، ارزش پول افغانی در برابر دلار آمریکایی روند نزولی به خود گرفتهاست. درحالیکه قبلاً خبرها حکایت از کاهش ارزش دلار در برابر پول افغانی داشت.
تعلیق ارسال پول به افغانستان، حکومت طالبان را ظاهراً نگران کردهاست. برپایۀ گزارشها، طالبان بر کار صرافی در امر خریدوفروش دلار محدودیتهای سختگیرانهای وضع کردهاست.
حکومت طالبان برای آنکه بر نوسان ارز کنترل داشته باشد و از کاهش ارزش پول افغانی در برابر دلار جلوگیری کند، مانع انتقال دلار به خارج از افغانستان شدهاست.
برپایۀ تصمیم تازۀ حکومت طالبان هر فردی که به خارج از افغانستان سفر میکند، فقط مجاز به انتقال 5 هزار دلار از طریق فرودگاهها و 500 دلار از طریق مرزهای زمینی است.
همچنان بانک مرکزی طالبان برای حفظ ثبات پول افغانی اقدام به تزریق ارز خارجی دلار در بازار کردهاست؛ کاری که همواره انجام میشود. برپایۀ گزارش بانک مرکزی طالبان، در کمتر از یک هفتۀ اخیر بالغ بر 72 میلیون دلار به بازار ارز افغانستان تزریق شدهاست.
تا کنون روشن نیست که این تلاشهای [محدودکنندۀ] حکومت طالبان، بر ثبات ارزش پول افغانی کمک میکند یا خیر.
چرا تصمیم ترامپ بازار ارز افغانستان را متأثر میسازد؟
اقتصاد افغانستان ازآنجاییکه وارداتی است، در فقدان حمایت خارجی قادر به حفظ ثبات نرخ ارز نخواهد بود. برای همین، با یک هشدار ترامپ پول افغانی ارزش خود را در برابر دلار باخت.
نکتۀ مهم در این خصوص، میزان کمکهای مالی آمریکا به افغانستان در بیشاز سه سال گذشته است. از وقتی که طالبان به قدرت برگشتند، برپایۀ گزارشهای مؤثق رسانهها و نهادهای بینالمللی، ایالات متحده در کنار سایر متحدان غربی خود، هر هفته 40 تا 60 میلیون دلار به افغانستان ارسال کرده که حالا ترامپ ظاهرا تصمیم به تعلیق آن گرفتهاست.
نکتۀ مهم این است که این مقدار پول به دلیل تحریمبودن بانک مرکزی افغانستان، بهگونۀ فیزیکی و ذیل نام «کمک بشردوستانه» به افغانستان ارسال میشد و با نظارت سازمان ملل متحد برای افغانستان (یوناما) به یکی از بانکهای خصوصی انتقال مییافت.
به باور کارشناسان اقتصادی، ارسال این حجم از دلار و تزریق آن در بازار افغانستان موجب شدهاست تا ارزش پول افغانی در برابر دلار ثابت بماند.
این در حالی است که اسکناس افغانی در بیشاز سه سال گذشته فقط در یک نوبت (15 ژانویۀ 2023) توسط کشور لهستان چاپ شدهاست؛ چونکه از عهدۀ طالبان برنمیآید و کشورهای خارجی هم به دلیل تحت تحریمبودن این گروه، در این زمینه ظاهرا همکاری نمیکنند. البته قرارداد چاپ این اسکناسها هم در زمان دولت پیشین افغانستان امضا شده بود.
حکومت طالبان از حفظ ارزش پول افغانی در برابر دلار بهعنوان دستاورد یاد میکرد؛ اما حالا کاهش قابلملاحظه و درعینحال برقآسای آن، نشان میدهد که عامل ثبات نسبی آن در ماهها و سال های اخیر ، ارسال محمولههای دلار از جانب آمریکا و متحدانش بودهاست.
با تصمیم تازۀ ترامپ و دخالت حکومت طالبان در بازار، روشن نیست که بازار ارز افغانستان و ارزش پول افغانی در برابر دلار چه سرنوشتی به خود میگیرد.
اخیرا گزارش شدهاست که وزارت خارجۀ آمریکا در پی انتقادات نمایندگان کنگره آمریکا و برخی نهادهای بینالمللی، تصمیم به لغو تعلیق کمکهایی گرفتهاست که از آن بهقصد بشردوستانه استفاده میشود.
تا کنون روشن نشدهاست که کمکهای بشردوستانه به افغانستان هم جزو تصمیم وزارت خارجۀ آمریکا است یا خیر؟ اگر شامل باشد، در این صورت به احتمال زیاد ارسال محمولههای دلار به افغانستان از سر گرفته می شود که این میتواند از نو به ثبات ارزش پول افغانی یاری رساند؛ در غیر این صورت همچنان شاهد کاهش برقآسا یا تدریجی ارزش پول افغانستان خواهیم بود.
ست