افزایش حجم ترانزیت دادهها از کشور/ایران مستعد توسعه پروژه «راه ابریشم دیجیتال»
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات از افزایش حجم ترانزیت داده از کشور خبر داد و ابراز امیدواری کرد: مشارکت ایران در کابلهای زیردریایی به توسعه انتقال داده از کشور کمک کند.
تهران (شبکه اقتصاد) – محمدحسین شیخی در نشست علمی«دیپلماسی سایبری»که در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، اظهار کرد: خوشبختانه حجم دادههایی که از کشور ما ترانزیت میشود، در دولت چهاردهم بیشتر شده است و مشارکت ما در کابلهای زیردریایی بریکس میتواند به توسعه انتقال داده از کشور کمک کند.
وی ادامه داد: در صورتی که فضای آرامی در کشور حکمفرما باشد، با توجه به شرایط جغرافیایی خوب ایران، کشوری مستعد هستیم برای آنکه پروژه «راه ابریشم دیجیتال» را در کشور پررنگتر کنیم.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه فضای اطلاعات بستری است که در زندگی همه مردم وجود دارد و نمی توان آن را انکار کرد، گفت: اینقدر که در مورد اینترنت نگران هستیم، این در حالی است که سالهای آینده این فناوری میآید که مردم مستقیم به ماهواره متصل شوند و از ماهواره دریافت دیتا داشته باشند.
وی گفت: این مباحث چیزی نیست که ساده به آن نگاه کنیم. تبادل داده در دنیا چه بخواهیم چه نخواهیم، در حال تسهیل شدن است، پس بهتر است نقش مثبتی در این قضیه داشته باشیم و به عنوان یک فرصت به آن نگاه کنیم و در این فضا فعالانه حضور پیدا کنیم زیرا منزوی شدن از این فضا نه جایز است و نه سودی برای کشور دارد.
شیخی در ادامه به مقوله دیپلماسی سایبری اشاره کرد و گفت: اگر به بحث دیپلماسی سایبری بخواهیم تخصصی نگاه کنیم، موضوع پیچیده ای است و ابعاد مختلفی دارد. جنگ تحمیلی سوم نشان داد که فضای سایبری و مجازی در امنیت ملی کشور بسیار تاثیر گذار است و اگر به درستی به آن پرداخته نشود، تبعات بدی به دنبال دارد.
وی خاطرنشان کرد: در بحث فضای سایبری این سوال مطرح است که باید به فضای سایبری به عنوان تهدید نگاه کرد یا فرصت؟ این دو نگاه متفاوت دو مسیر متفاوت را نسبت به رفتار با فضای سایبری برای ما ترسیم می کند. اگر بخواهیم تصوری از آینده داشته باشیم، واژههایی مثل اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، حکمرانی داده و پردازش ابری به عنوان کلمات کلیدی مطرح میشوند و همه این تکنولوژیها و فنآوریها بر بستر اینترنت و داده شکل میگیرند.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات ادامه داد: زمانی نقشه راه امنیت سایبری انگلستان را مطالعه میکردم که در سال ۲۰۰۲ طراحی شده بود و در مقدمه آن نوشته بود بریتانیای کبیر که قرنها پیش ابرقدرت دنیا بود، به این دلیل بود که بر شاهراه دریایی دنیا تسلط داشت. سالها بعد که بریتانیا بر ارتباطات هوایی مسلط شد و اولین خطوط پرواز هوایی بین لندن و ژوهانسبورگ برقرار شد و اگر بخواهیم در عرصه بین الملل فعال باشیم و مزیتهای اقتصاد خود را حفظ کنیم، باید ارتباطات خود را با دنیا در فضای سایبری به شکل معقول و امن داشته باشیم. آن سال اشاره شده بود که باید در این فضا حضور داشته باشیم و تبادل داده کنیم و مزیت اقتصادی را در این فضا تعریف کنیم.
وی افزود: زمانی عنوان میشد که مواد اولیه باعث رشد و پیشرفت اقتصادی کشورها میشود اما با پیشرفت فناوری و گذر زمان به این نتیجه رسیدیم که مهمترین دارایی هر کشور دادههای آن است و با این داده میتوان مزیتهای اقتصادی ایجاد کرد، لذا استفاده از این ظرفیت و ایجاد تعامل با این شرایط مهم است و بخشی از دیپلماسی سایبری باید به این مقوله اختصاص داده شود.
شیخی تصریح کرد: در دنیای امروز با تبادل بالای اطلاعات بین کشورهای مختلف مواجهیم که به این علت، کریدورهای بینالمللی انتقال داده که زیرساخت حیاتی اقتصاد هستند را تشکیل میدهند اما تعامل ما با این کریدورها باید چگونه باشد؟ این کریدورها می توانند گلوگاه توسعه اقتصادی دیجیتال و در هوش مصنوعی و خدمات ابری و حکمرانی دیجیتال اثرگذار باشند. بنا بر اهمیتی که این کریدورها دارند بازیگرانی که میخواهند در فضای مجازی نقش مهمی داشته باشند، به شدت دنبال ایجاد و توسعه کریدورها هستند. زمانی دولتها این ارتباطات را برقرار میکردند ولی مدتی بعد شرکتهای بزرگی مثل آمازون، گوگل و متا در این حوزه ورود کردند.
وی با یادآوری سفر اخیر خود به چین اظهار کرد: در گردهمایی کشورهای بریکس در حوزه ارتباطات، چینیها پیشنهادی به نام تقویت همکاریهای جهانی جنوب – جنوب برای ایجاد کریدورهای اختصاصی کشورهای بریکس مطرح کردند. آنها به شدت وابسته به انتقال داده و اطلاعات هستند و نگرانند که این اطلاعات به سمت آنها نرود چون بالای ۹۰ درصد اطلاعات از کریدورهایی عبور مییابد که آنها هیچ مشارکتی در مالکیت آن ندارند لذا ایجاد شبکه ارتباطی بریکس در کف اقیانوسها پیشنهادی بود که چین ارائه داد و از کشور ما برای پیوستن به این موضوع درخواست کرد.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران گفت: موقعیت جغرافیایی کشور ما از جنوب بین خلیج فارس و دریای عمان، از شمال به دریای خزر و کشورهای حوزه قفقاز و آسیای میانه است. از شرق می توانیم به چین و از غرب با کریدورهای موجود به ترکیه متصل شویم. کشورها به اندازهای که در فضای بینالمللی بازی کنند، اهمیت مییابند لذا باید موقعیت خود را در این حوزه تثبیت کنیم چون اگر در این مباحث دخالت نداشته باشیم، بعدها ممکن است چیزی تصویب شود که ما در آن نقشی نداریم.
وی ادامه داد: کشورهای جنوب ما به شدت در حال رقابت هستند و امارات متحده، قطر، عربستان، عمان و ترکیه تلاش دارند مسیرهای بیشتری از تبادل داده را به خود اختصاص بدهند تا از این طریق منافع اقتصادی خود را تامین کنند و وقتی داده در اختیار داشته باشند، اهمیت بیشتری به لحاظ جایگاه پیدا می کنند.
شیخی با بیان اینکه کشور ما به شبکه کابلهای زیر دریایی متصل است ولی رقابتها در این حوزه شدید است، افزود: امارات تلاش بسیاری برای متصل شدن به کابلهای زیردریایی کرده که بیشتر از ماست و ما باید ظرفیتهای اتصال بیشتری ایجاد کنیم تا نقش بیشتری در کریدورها بازی کنیم. از شمال میتوانیم به کشورهای حوزه قفقاز وصل شویم و ترانزیت داده بین قفقاز و کشورهای جنوبی را به عهده بگیریم. از شمال شرق هم می توانیم به کشورهای آسیای مرکزی متصل شویم و تبادل ترانزیت داده را از این نقطه به فیبرهای زیردریایی که در اقیانوس هند وجود دارد، متصل کنیم.
به گفته شیخی همه این اتفاقات به شرطی است که نقش و جایگاه ایران در این زمینه تثبیت شود و صداهای مختلف در کشور نشنویم، در عین حال ظرفیتهای فناورانه ایجاد کنیم و گرنه ما را دور میزنند و مسیر داده از کشور ما عبور نخواهد کرد.