معاون وزیر کشاورزی: واردات هوشمند بخشی از امنیت غذایی است
معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با تأکید بر اینکه امنیت غذایی دیگر صرفاً یک موضوع درون بخشی و محدود به وزارت جهاد کشاورزی نیست، گفت: امنیت غذایی با سیاست، اقتصاد، دیپلماسی و حتی امنیت ملی کشور گره خورده است و برای حفظ آن باید در کنار تولید داخلی، واردات هوشمند، تنوع مسیرهای تأمین، کشت فراسرزمینی و همکاریهای علمی و فناورانه با کشورهای مختلف را دنبال کنیم.
تهران (شبکه اقتصاد) – غلامرضا گلمحمدی در نشست هم اندیشی رایزنان اقتصادی که روز سهشنبه ۲۷ مردادماه در پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی با هدف توسعه تعاملات بینالمللی و همکاریهای اقتصادی برای تأمین امنیت غذایی برگزار شد، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این نشست و حضور نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت امور خارجه، سازمان تات و فعالان رسانهای، اظهار کرد: موضوعی که امروز میخواهم بر آن تأکید کنم این است که امنیت غذایی صرفاً مسئله وزارت جهاد کشاورزی نیست، امنیت غذایی یکی از موضوعات مهم کشور است و با سیاست و سایر ابعاد امنیتی و اقتصادی درهم تنیده است.
امنیت غذایی کشور در شرایط سخت حفظ شد
رئیس سازمان تات با اشاره به شرایطی که کشور در یک سال گذشته پشت سر گذاشته است، مطرح کرد: در این مدت حوادث مختلفی در کشور رخ داد؛ جنگ ۱۲ روزه را داشتیم، در بخشهای مختلف با اتفاقات و محدودیتهایی مواجه بودیم، شرایطی ایجاد شد که از برخی جهات حتی از جنگ نیز شدیدتر بود و محاصره دریایی شکل گرفت و در مقاطعی نیز مجدداً محدودیتهایی ایجاد شد. با وجود همه این شرایط، آن چیزی که دچار اخلال نشد، امنیت غذایی کشور بود و همه شاهد این موضوع بودند.
گل محمدی ادامه داد: دشمنان در مقاطعی تصور میکردند کشور در روزهای ابتدایی دچار چالش جدی خواهد شد و حتی به این امید دل بسته بودند که با ادامه فشارها، کشور در تأمین غذا با مشکل مواجه شود، اما این اتفاق نیفتاد.
وی با تأکید بر نقش همه ارکان کشور در این زمینه اظهار کرد: این موفقیت حاصل تلاش همه بخشها بود، اما نقش تولیدکنندگان و کشاورزان عزیز که در صف مقدم تولید و جنگ اقتصادی قرار داشتند، بسیار مهم بود. مدیران بخش کشاورزی از سطح دهستان تا مقامات ارشد، وزیر و سایر مسئولان تلاش کردند و بخش کشاورزی به معنای واقعی کلمه جهاد کرد.
معاون وزیر جهاد کشاورزی بیان کرد: جهاد یعنی کار، حضور در عرصه، تصمیم گیری و حمایت و در این شرایط، کشاورزان، تولیدکنندگان و مدیران بخش کشاورزی این مفهوم را بهخوبی محقق کردند.
وی همچنین از حمایتهای دولت و شخص رئیسجمهور یاد کرد و گفت: دولت محترم و آقای دکتر پزشکیان در همان ایام چهار بار در جلسه شورای معاونان حضور پیدا کردند و اعتقاد و حمایت خود را نسبت به بخش کشاورزی نشان دادند. سایر ارکان کشور نیز پای کار آمدند و در این میان، سربازان عرصه دیپلماسی کشور نیز نقش مهمی داشتند.
گلمحمدی افزود: همه ما به یاد داریم که اگر در سالهای گذشته در شب عید یا ماه مبارک رمضان قرار میگرفتیم، گاهی شاهد صفهای مرغ و گوشت و برخی کالاهای اساسی بودیم، اما در این شرایط، مردم با خالی شدن قفسه فروشگاهها مواجه نشدند. این موضوع برای مردم امید ایجاد کرد و برای رزمندگان و نیروهایی که در میدان بودند نیز قوت قلب بود که خانوادههایشان از بابت تأمین غذا نگرانی جدی ندارند.
وی تأکید کرد: این وضعیت حاصل برنامهریزی، پیشبینی، همدلی، همراهی، وحدت و انسجام همه بخشهای کشور بود و باید تلاش کنیم این همدلی و انسجام حفظ شود.
واردات هوشمند بخشی از امنیت غذایی است
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با بیان اینکه امنیت غذایی را نباید فقط به تولید داخل محدود کرد، گفت: تولید داخل مهم است، اما هیچ کشوری در دنیا تمام نیازهای غذایی خود را از داخل تأمین نمیکند و تقریباً همه کشورها بخشی از نیاز خود را وارد میکنند.
وی افزود: بنابراین واردات هوشمند نیز بخشی از امنیت غذایی است. همچنین باید مسیرهای تأمین کالا را متنوع کنیم و کشت فراسرزمینی را نیز بهعنوان یکی از بخشهای مهم امنیت غذایی مورد توجه قرار دهیم.
گلمحمدی عنوان کرد: اگر با این نگاه به موضوع امنیت غذایی نگاه کنیم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی نیز یکی از ارکان مهم امنیت غذایی کشور است و نقش کلیدی در این حوزه دارد.
ظرفیت گسترده سازمان تات برای همکاری بینالمللی
وی در ادامه با معرفی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اظهار کرد: سازمان تات از گستردهترین و بزرگترین سازمانهای پژوهشی در غرب آسیا محسوب میشود و در زمره سازمانهای بزرگ پژوهشی آسیا و جهان قرار دارد.
گلمحمدی با اشاره به ظرفیت علمی این مجموعه گفت: سازمان تات اگرچه بخشی از ظرفیت علمی کشور است، اما اثربخشی و دانش فنی تولیدشده در آن سهم بسیار بالایی در عرصه کشاورزی دارد و امروز مرجعیت علمی بخش کشاورزی کشور را بر عهده دارد.
وی با اشاره به ظرفیتهای سازمان در حوزههای مختلف افزود: یکی از ظرفیتهای مهم ما دانش و اعضای علمی و متخصصانی هستند که در سازمان فعالیت میکنند. ظرفیت دوم منابع ژنتیکی است که در اصلاح ارقام و استفاده از ژرمپلاسم اهمیت دارد و ظرفیت سوم نیز فناوریهای بومی و فناوریهایی است که در سازمان و سایر بخشهای پژوهشی کشور تولید شدهاند.
رئیس سازمان تات تأکید کرد: وظیفه ما فقط تولید دانش نیست، بلکه باید فناوریهای موجود در کشور را جمعبندی، معرفی و زمینه استفاده از آنها را فراهم کنیم.
درخواست از رایزنان اقتصادی برای تعریف پروژههای کشاورزی
گلمحمدی خطاب به رایزنان اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف گفت: شما بزرگواران تجربه زیادی در حوزه اقتصاد، تجارت و روابط بینالملل دارید و میدانید واردات و صادرات محصولات کشاورزی برای کشورها تا چه اندازه اهمیت دارد.
وی با بیان اینکه نقش رایزنان اقتصادی فقط محدود به تبادلات تجاری نیست، تصریح کرد: شما میتوانید در توسعه علم، تبادل دانشمندان، برگزاری دورههای آموزشی، انتقال فناوری، ورود فناوریهای جدید به کشور و حتی جذب سرمایهگذاری در حوزه کشاورزی نقشآفرینی کنید.
معاون وزیر جهاد کشاورزی ادامه داد: اگر در کشوری فناوری خوبی وجود دارد یا دانش و تجربه ارزشمندی در حوزهای مانند ارقام گیاهی، روشهای نوین آبیاری، تولید، فرآوری یا سایر فناوریهای کشاورزی وجود دارد، رایزنان میتوانند زمینه معرفی و انتقال آن فناوری به ایران را فراهم کنند.
وی خطاب به رایزنان اقتصادی گفت: درخواست من این است که هر کدام از شما یک پروژه کشاورزی را در کشور محل مأموریت خود در دستور کار قرار دهید و بررسی کنید در حوزه کشاورزی چه کاری میتوان انجام داد.
گلمحمدی افزود: مشخص شود چه محصولی را میتوان از ایران به آن کشور صادر کرد، چه محصولی را میتوان از آن کشور وارد کرد، چه فناوریهایی امکان انتقال دارند، چه فناوریهایی میتوانند از آن کشور وارد ایران شوند و چه فناوریهایی از ایران قابلیت انتقال به کشور مقصد را دارند.
رئیس سازمان تات یکی دیگر از محورهای مورد انتظار از رایزنان اقتصادی را توسعه ارتباط با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشورهای محل مأموریت عنوان کرد و گفت: ارتباط با دانشگاهها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی بسیار مهم است و باید از این ظرفیت برای تعریف پروژههای مشترک استفاده کنیم.
وی افزود: میتوان با مراکز تحقیقاتی کشورهای مختلف پروژههای مشترک تعریف کرد، دانشمندان را تبادل کرد، دورههای آموزشی برگزار کرد و از تجربیات و فناوریهای یکدیگر استفاده کرد.
گلمحمدی با اشاره به تجربه همکاری با چین گفت: سال گذشته در سفری که به چین داشتم، موضوعی را عملیاتی کردیم و با همکاری وزارت امور خارجه، ۱۰ دانشجو و محقق سازمان برای دریافت آموزشهای تخصصی در این کشور بورسیه شدند تا دانشمندان جوان سازمان بتوانند برای یک سال آخرین دورههای اصلاح ژنتیکی و اصلاح ارقام را آموزش ببینند.
وی ادامه داد: در نهایت ۶ نفر از این افراد اعزام شدند و این کار با همکاری وزارت امور خارجه و دفتر مربوطه انجام شد، بدون اینکه هزینه قابل توجهی از سوی سازمان پرداخت شود. چنین همکاریهایی میتواند برای ارتقای دانش و توان علمی کشور بسیار کمککننده باشد.
کشت فراسرزمینی؛ فرصتی برای مدیریت بحران آب
گلمحمدی با تأکید ویژه بر کشت فراسرزمینی گفت: این موضوع را به صورت جدی در وزارت جهاد کشاورزی دنبال میکنیم و انتظار داریم دیپلماتهای کشور نیز در این حوزه همکاری بیشتری داشته باشند.
وی یادآور شد: در برخی کشورهای همسایه، ظرفیتهای مناسبی برای کشت فراسرزمینی وجود دارد، اما گاهی به دلیل قوانین قدیمی یا موانع مقرراتی امکان استفاده از این ظرفیتها فراهم نشده است. این مسائل را میتوان با کمک وزارت امور خارجه و نهادهای بالادستی حل کرد.
رئیس سازمان تات ادامه داد: اگر کشوری منابع آب در اختیار دارد و میتواند محصولات آب بر را تولید کند، چه اشکالی دارد بخشی از تولید این محصولات را در نزدیکی مرزهای ایران و در خاک آن کشور انجام دهیم و محصول را به ایران منتقل کنیم. این کار به خصوص درباره محصولاتی که تولید آنها در داخل کشور به دلیل خشکسالی و محدودیت منابع آب با چالش مواجه است، اهمیت بیشتری دارد.
گلمحمدی در ادامه گفت: در بسیاری از مناطق کشورهای همسایه، علاوه بر ظرفیت تولید، صنایع تبدیلی و فرآوری نیز وجود دارد و استفاده از این ظرفیتها میتواند به اشتغالزایی، جلوگیری از خروج ارز و تسهیل تعاملات اقتصادی کمک کند.
تبادلات کشاورزی نباید یکسویه باشد
وی تأکید کرد: انتظار ما این است که تبادلات کشاورزی دوسویه باشد و صرفاً به صادرات یا واردات محصول محدود نشود.
گلمحمدی افزود: ایران در حوزههای مختلف از جمله بذر، ارقام، محصولات کشاورزی، دانش فنی، آموزش، فناوریهای تولید و منابع ژنتیکی ظرفیتهای ارزشمندی دارد و میتواند این ظرفیتها را با کشورهای دیگر به اشتراک بگذارد.
وی با اشاره به صادرات محصولات کشاورزی ایران گفت: ایران در محصولاتی مانند پسته یکی از صادرکنندگان بزرگ و مهم جهان است و باید بتوانیم علاوه بر توسعه صادرات محصولات، دانش و فناوری تولیدشده در کشور را نیز صادر کنیم.
ضرورت توجه به استانداردهای کشورهای مقصد
معاون وزیر جهاد کشاورزی درباره برگشت برخی محصولات کشاورزی از کشورهای مقصد نیز گفت: در مواردی که محصولی برگشت میخورد، باید بررسی کنیم که مشکل دقیقاً چه بوده و نباید هر برگشت محصول را به مسائل مربوط به سلامت آن نسبت دهیم.
وی افزود: گاهی موضوعات تخصصی با مسائل سیاسی درهم آمیخته میشود، در حالی که اگر اشکالی در محصول وجود داشته باشد، باید به ما منعکس شود تا آن را بررسی و اصلاح کنیم.
گلمحمدی با اشاره به نتایج بررسیهای انجامشده درباره نیترات و فلزات سنگین اظهار کرد: یک پروژه گسترده در استانهای کشور انجام شد که در آن بیش از چهار هزار و ۷۰۰ نمونه از مزرعه و محل عرضه و فروش محصولات بررسی شد. نتایج نشان داد غلظت نیترات محصولات مورد بررسی به مراتب پایینتر از حد مجاز استانداردهای جهانی بوده است.
وی درباره علت برخی برگشتهای محصولات کشاورزی از کشورهای مقصد توضیح داد: ممکن است یک ترکیب یا ماده در ایران مجاز باشد، اما در کشور مقصد ثبت نشده باشد. در چنین شرایطی حتی اگر میزان باقیمانده آن ماده در محصول بسیار پایین باشد، به دلیل مقررات کشور مقصد، محصول اجازه ورود پیدا نمیکند.
گلمحمدی گفت: اینجا نقش رایزنان اقتصادی بسیار مهم است و آنها میتوانند با ارتباطاتی که با دستگاهها و مسئولان کشورهای مقصد دارند، کمک کنند حقوق تجار و تولیدکنندگان ایرانی بهتر شناخته شود و اطلاعات مربوط به استانداردها و مقررات نیز پیش از صادرات در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
منابع ژنتیکی؛ نیازمند تبادل بینالمللی
رئیس سازمان تات با اشاره به اهمیت تبادل منابع ژنتیکی گفت: سازمان در حوزه دانش فنی و بذر و ارقام محصولات گیاهی و دامی ظرفیت بسیار بزرگی دارد و به ویژه برای کشورهای آسیایی و اسلامی میتوانیم در زمینه انتقال فناوری همکاری داشته باشیم.
وی افزود: در عین حال، برای اصلاح ارقام داخلی نیز نیازمند ورود ژرمپلاسم و منابع ژنتیکی از کشورهای دیگر هستیم. درست است که بانکهای ژن و ارقام مختلفی در کشور داریم، اما اگر منابع خارجی نیز به این مجموعهها تزریق نشود، تنوع ژنتیکی کاهش پیدا میکند.
گلمحمدی با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمها گفت: از رایزنان اقتصادی انتظار داریم با استفاده از ظرفیتهای قانونی و ارتباطات موجود، برای تبادل منابع ژنتیکی و ورود ژرمپلاسم مورد نیاز کشور کمک کنند.
وی همچنین بر استفاده از ظرفیت سازمانهای بینالمللی تأکید کرد و گفت: ایران همچنان عضو برخی سازمانهای تخصصی بینالمللی است و باید از این ظرفیت برای توسعه همکاریهای علمی و تحقیقاتی استفاده کنیم.
گلمحمدی خطاب به رایزنان اقتصادی گفت: ما انتظار داریم شما سیمای کشاورزی کشور محل مأموریت خود را برای ما تهیه کنید و در اختیار سازمان قرار دهید تا بتوانیم از این اطلاعات استفاده کنیم.
وی افزود: مشخص کنید پنج کالای اساسی که کشور مقصد میتواند به ایران صادر کند چیست، چه فناوریهایی در آن کشور وجود دارد که حتی اگر یک مورد هم باشد، امکان انتقال آن به ایران وجود دارد و چه شرکتهای معتبر و بزرگ کشاورزی و سرمایهگذاران فعال در آن کشور میتوانند در تبادلات اقتصادی مشارکت کنند.
رئیس سازمان تات ادامه داد: همچنین انتظار داریم یک یا دو مرکز دانشگاهی، تحقیقاتی یا سازمانی معتبر در آن کشور که بتواند با ایران در زمینه دانش و فناوری کشاورزی همکاری کند، معرفی شود.
وی مطرح کرد: ما نیز متقابلاً ظرفیتهای موجود در سازمان تات را جمعبندی و در اختیار وزارت امور خارجه و رایزنان اقتصادی قرار خواهیم داد تا بتوانیم همکاریها را عملیاتی کنیم.
به گزارش ایسنا، گلمحمدی در ادامه از برنامه برای ایجاد یک شبکه ارتباطی میان سازمان تات، وزارت جهاد کشاورزی و رایزنان اقتصادی خبر داد و گفت: امیدواریم بتوانیم یک شبکه بینالمللی راهاندازی کنیم تا اطلاعات رایزنان اقتصادی کشور در نقاط مختلف جهان را بهصورت منطقهبندی شده در اختیار داشته باشیم.
وی افزود: ممکن است یک رایزن جابهجا شود و مأموریتش پایان یابد، اما نباید ارتباط و اطلاعات از بین برود. باید بتوانیم پیش از حضور رایزن جدید، ظرفیتها و نیازهای بخش کشاورزی را به او معرفی کنیم و همکاری را از همان ابتدا آغاز کنیم.
مسیرهای جایگزین تأمین کالا باید از قبل مشخص باشد
رئیس سازمان تات یکی دیگر از درخواستهای خود از رایزنان اقتصادی را شناسایی کریدورها و مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا عنوان کرد و گفت: نباید فقط به یک مسیر برای تأمین کالا وابسته باشیم.
وی خاطرنشان کرد: تجربه اخیر نشان داد که اگر یک مسیر دچار مشکل شود، باید مسیرهای جایگزین را از قبل مطالعه کرده باشیم. باید مسیرهای جایگزین نیز برای شرایط اضطراری آماده باشند.تصمیمهای لحظهای در شرایط بحران اگر از قبل مطالعه نشده باشند، میتوانند امنیت غذایی کشور را تحت تأثیر قرار دهند.
وی ادامه داد: ممکن است در یک مقطع تولید یک محصول بیش از نیاز داخلی باشد و این مسئله بازار را دچار مشکل کند و به تولید کننده آسیب بزند. اگر از قبل بازارهای صادراتی را شناسایی کرده باشیم، میتوانیم در چنین شرایطی به سرعت بازار صادرات را فعال کنیم.
معاون وزیر جهاد کشاورزی افزود: از طرف دیگر ممکن است به دلیل بیماری، خشکسالی یا سایر عوامل با کمبود تولید مرغ، تخم مرغ یا یک کالای کشاورزی مواجه شویم. در چنین شرایطی نیز اگر مقاصد و مسیرهای وارداتی از قبل شناسایی شده باشند، میتوان در کوتاهترین زمان کالا را وارد کشور کرد تا مردم دچار دغدغه و نگرانی نشوند.
تأکید بر تبدیل رایزنان اقتصادی به بازوی دیپلماسی کشاورزی
گلمحمدی گفت: انتظار ما این است که رایزنان اقتصادی کشور بهصورت جدیتر با محوریت بخش کشاورزی فعالیت کنند و ظرفیتهای کشورهای مختلف را برای تأمین امنیت غذایی، توسعه صادرات، واردات هوشمند، کشت فرا سرزمینی، انتقال فناوری، تبادل دانشمندان و توسعه همکاریهای تحقیقاتی شناسایی کنند.
وی تأکید کرد: سازمان تات آمادگی دارد ظرفیتهای علمی، فناورانه، منابع ژنتیکی، شرکتهای دانشبنیان، دانش فنی و دستاوردهای تحقیقاتی خود را در اختیار این شبکه قرار دهد تا همکاریهای بینالمللی از سطح گفتوگو فراتر رفته و به پروژههای مشخص و عملیاتی تبدیل شود.