اصلاح قیمت حاملهای انرژی شدنی نیست/مدل پاداشمحور جایگزین افزایش قیمت
رئیس سازمان بهرهوری انرژی گفت: دولت دو مسیر پیشرو دارد؛ نخست واردات سوخت که مستلزم ارزبری گسترده و کاهش بودجه دارو و کالاهای اساسی است و دوم مدیریت مصرف و افزایش تولید که هماکنون با تلاش شبانهروزی در وزارتخانههای نفت و نیرو برای احیای زیرساختهای آسیبدیده در جریان است.
تهران (شبکه اقتصاد) – اسماعیل سقاب اصفهانی_ معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهرهوری انرژی با اشاره به تشکیل این سازمان در راستای اجرای ماده ۴۶ برنامه هفتم توسعه، بر ضرورت انسجامبخشی به مدیریت کلان مصرف انرژی در کشور تأکید کرد.
او در تشریح وضعیت انرژی کشور اظهارکرد: در حوزه تولید، به واسطه توانمندیهای وزارتخانههای نفت و نیرو، عملکرد قابل قبولی داشتهایم و با وجود تحریمهای گسترده، موفق به استخراج و صادرات نفت شدهایم؛ اما در حوزه مصرف، متأسفانه در زمره بدترین کشورهای جهان قرار داریم که این امر منجر به افزایش ناترازی و عدم کفاف تولید برای تقاضای داخلی شده است؛ موضوعی که نمود عینی آن را در قطعی ۲ ساعته برق شاهد هستیم.
خسارات زیرساختی ناشی از «جنگ تحمیلی سوم»
معاون رئیسجمهور با تبیین شرایط خاص جنگ اقتصادی علیه زیرساختهای انرژی کشور گفت: تولید سالانه گاز کشور ۲۹۷ میلیارد متر مکعب است که از این میزان، ۱۳ میلیارد متر مکعب صادر، ۴۰ میلیارد متر مکعب صرف برداشتهای عملیاتی شده و ۲۴۳ میلیارد متر مکعب وارد شبکه مصرف میشود؛ در حالی که نیاز مصرفی بخش داخلی ۲۸۵ میلیارد متر مکعب است.
وی افزود: کشور ما در جریان «جنگ تحمیلی سوم» با دشمنی مواجه شد که اقتصاد آن ۱۵ برابر و توان نظامیاش ۵۰ برابر ماست. در این تهاجم، زیرساختهای گاز کشور با کاهش ۵۵ میلیارد متر مکعبی مواجه شد و تولید از ۲۹۷ میلیارد به ۲۴۲ میلیارد متر مکعب رسید. با احتساب کسری ۴۵ میلیارد متر مکعبی برق و گاز صنایع در سال گذشته، در حال حاضر با ناترازی ۱۰۰ میلیارد متر مکعبی گاز مواجه هستیم.
سقاب اصفهانی تصریح کرد: آمریکا تعمداً به دنبال آسیب به زیرساختهاست تا در صورت عدم تسلیم ایران در جنگ روبرو، کشور را با بحران کمبود و ناترازی مواجه سازد. وی افزود: اگر پاسخ کوبنده نیروهای مسلح به دشمن در زمان تعرض به زیرساختها نبود، قطعاً ابعاد آسیبها گستردهتر میشد.
رئیس سازمان بهرهوری انرژی با اشاره به وضعیت بنزین گفت: در حالی که سال گذشته ۱۱۵ میلیون لیتر بنزین تولید میشد، این میزان به دلیل هدف قرار گرفتن زیرساختها توسط آمریکا به ۱۱۰ میلیون لیتر کاهش یافته است. از سوی دیگر، مصرف بنزین با ۱۰ میلیون لیتر افزایش نسبت به سال گذشته، از ۱۳۰ میلیون لیتر به ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده که ناترازی ۳۰ میلیون لیتری را رقم زده است.
سقاب اصفهانی در تشریح راهکارها گفت: دولت دو مسیر پیشرو دارد؛ نخست واردات سوخت که مستلزم ارزبری گسترده و کاهش بودجه دارو و کالاهای اساسی است و دوم مدیریت مصرف و افزایش تولید که هماکنون با تلاش شبانهروزی در وزارتخانههای نفت و نیرو برای احیای زیرساختهای آسیبدیده در جریان است.
وی با اشاره به لزوم «خودکنترلی» دولت در ادارات و توسعه انرژیهای خورشیدی، تصریح کرد: بخش اصلی راهکار، مشارکت مردم در مدیریت مصرف است. اگر تنها ۳۰ درصد از مصرف انرژی در تهران کاسته شود، جهش فوقالعادهای در توان نظامی کشور رخ خواهد داد؛ چرا که به اعتقاد برخی فرماندهان نظامی، با ۶ میلیارد دلار میتوان بسیاری از تجهیزات پیشرفته را تولید کرد؛ این در حالی است که سال گذشته حدود ۵.۵ میلیارد دلار صرف واردات بنزین شده است.
سقاب اصفهانی با اشاره به کاهش تزریق گاز به میادین نفتی در سالیان اخیر هشدار داد که این اقدام میتواند منجر به کاهش تولید چندین میلیون بشکه نفت کشور در آینده شود و بر لزوم صیانت از این سرمایههای ملی تأکید کرد.
مدل «پاداشمحور» جایگزین افزایش قیمت حاملهای انرژی میشود
سقاب اصفهانی در بخش دیگری از تبیین راهکارهای عملیاتی سازمان بهرهوری انرژی، با اشاره به ضرورت تغییر رفتار مصرفی در کشور اظهار کرد: ناترازی انرژی تنها با ابزارهای سلبی حل نمیشود. به عنوان مثال، در حوزه مصرف انرژی، رفتارهای غیراقتصادی نظیر نگهداری بیش از نیاز نان در فریزر و گرم کردن مجدد آن، انرژی به مراتب بیشتری نسبت به قیمت نان مصرفی هدر میدهد.
وی با اشاره به راهکارهای ساده و در دسترس برای عموم مردم گفت: استفاده از سفرهای اشتراکی، تعیین یک روز بدون خودرو در هفته، کشیدن دوشاخهها از پریز در زمان عدم استفاده و مدیریت زمان سفر به ساعات کمترافیک، از جمله اقدامات مؤثری است که سهم بسزایی در کاهش ناترازیها خواهد داشت.
تغییر رویکرد از «افزایش قیمت» به «منفعترسانی به مردم»
رئیس سازمان بهرهوری انرژی با بیان اینکه اصلاح قیمت حاملهای انرژی به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی فعلاً شدنی نیست، تصریح کرد: استراتژی ما جایگزینی افزایش قیمت با مدل «انتفاع عمومی» است. بدین معنا که به جای فشار بر سبد معیشتی خانوار، به ازای کاهش مصرف انرژی به مردم پاداش نقدی پرداخت میشود.
وی افزود: این رویکرد به ویژه در بخش صنایع نیز دنبال میشود تا با کاهش ناترازی و حذف نیاز به واردات، صنایع دچار قطعی انرژی نشوند. بر اساس محاسبات، روزانه ۳۰ میلیون لیتر بنزین نیاز به واردات داریم که سالانه ۸ میلیارد دلار ارزبری دارد؛ در حالی که اگر هر خانواده تنها یک لیتر بنزین کمتر مصرف کند، میتوان بخش عمدهای از این ناترازی ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتری را برطرف کرد.
فرهنگسازی و اولویتهای سهگانه سازمان
سقاب اصفهانی تأکید کرد: اولویت اصلی سازمان، فرهنگسازی بر پایه «طرح ملی» است تا مردم بدانند با صرفهجویی، منابع ارزی کشور صرف واردات کالاهای اساسی و دارو میشود. گره زدن منافع اقتصادی مستقیم مردم به کاهش مصرف، هسته مرکزی برنامههایی است که بخشی از آن با طرح «پاداش صرفهجویی» وزیر نیرو آغاز شده و سایر ابعاد آن در حال بررسی دقیق است.
وی در پایان وظایف راهبردی سازمان متبوع خود را در سه محور اصلی خلاصه کرد: اول ایجاد و ارتقای بهرهوری انرژی، دوم کاهش شاخص شدت انرژی از طریق مدیریت هوشمند مصرف و سوم عادلانهسازی یارانه انرژی که از دو وظیفه پیشین، از اهمیت راهبردی بیشتری برخوردار است.