گمرک در خط مقدم مبارزه با پولشویی؛ از سامانههای نظارتی تا تجهیز بنادر به ایکسری
گمرک جمهوری اسلامی ایران در چارچوب برنامه سهساله در مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، مأموریتهای گستردهای در حوزه توسعه سامانههای نظارتی، تقویت زیرساختهای کنترلی، اصلاح قوانین و ارتقای همکاریهای بین دستگاهی و بینالمللی برعهده گرفته است.
تهران (شبکه اقتصاد) – بر اساس این برنامه، گمرک موظف است سازوکار ارسال سامانهای گزارش ورود و خروج وجوه نقد بالاتر از آستانه تعیینشده، اسناد بانکی و اوراق بهادار بینام را از کلیه مبادی ورودی و خروجی کشور به مرکز اطلاعات مالی ایجاد کند.
همچنین بانک اطلاعاتی جامعی از ورود و خروج ارز و وجوه نقد از مبادی ورودی و خروجی کشور شکل خواهد گرفت که شامل ارزش کل اظهارنامههای ارزی در گمرکات مرزی و نیز ارزش وجوه توقیف یا مصادره شده ناشی از قاچاق ارز است. این اقدام با همکاری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، فراجا و بانک مرکزی انجام میشود.
در حوزه تبادل دادهها، ارائه برخط اطلاعات کلیه کالاهای خارجی شامل قیمت ریالی ترخیص و سایر اطلاعات مورد نیاز زنجیره، از سوی گمرک در دستور کار قرار دارد تا وزارت صنعت، معدن و تجارت بتواند بر فرآیند واردات نظارت مؤثر داشته و از بیشاظهاری جلوگیری کند.
در راستای افزایش دقت در بازرسی محمولههای ورودی، گمرک مکلف به تدوین طرح توجیهی استقرار دستگاههای ایکسری در بنادر کشور شده است. تمرکز این طرح بر بازرسی محمولهها پس از تخلیه از شناور و پیش از ورود به انبارهاست.
همزمان، تجمیع اطلاعات اسکن گمرکات از طریق طرح یکپارچهسازی و تدوین اطلاعات اسکن محمولههای تجاری در قالب سامانه شناسایی و مبارزه با کالای قاچاق اجرا میشود. همچنین تعیین تکلیف «نظام جامع اسکن محمولههای تجاری» بهعنوان نقشه راه تجهیز گمرکات کشور به ایکسری، از دیگر محورهای اصلی این برنامه به شمار میرود.
رفع موانع پیشروی گمرک بهعنوان مجری پروژههای فناورانه، برای انعقاد قرارداد تولید ایکسری کامیونی با شرکتهای دانشبنیان با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و مرکز ملی مطالعات، پایش و بهبود محیط کسبوکار پیشبینی شده است. علاوه بر این، تجهیز گمرکات کشور به ابزارها و فناوریهای پیشرفته شناسایی و کشف اسکناس، حوالهها، اسناد و اوراق شبهنقد توسط وسایط نقلیه و کانتینرهای باری با همکاری سازمان برنامهوبودجه کشور انجام خواهد شد.
در بخش حقوقی، اصلاح قانون امور گمرکی و قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز با هدف ایجاد بازدارندگی مؤثر در برابر ارائه اظهارنامههای خلاف واقع گمرکی و جرمانگاری صریح این تخلفات، با همکاری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز دنبال میشود. همچنین دقت مستمر ارزشگذاری اقلام صادراتی از طریق رصد زنجیره، بهمنظور جلوگیری از کماظهاری در صادرات، از دیگر تکالیف گمرک در این برنامه محسوب میشود.
در حوزه ارتقای ظرفیتهای تخصصی، گمرک جمهوری اسلامی ایران اخذ کمکهای فنی و آموزشی از سازمانهای منطقهای و بینالمللی مرتبط از جمله سازمان جهانی گمرک (WCO) را بهمنظور تقویت نظام مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در دستور کار قرار داده است.
هدف تمام این مأموریتها، افزایش شفافیت تجاری، پیشگیری از تخلفات ارزی و مقابله مؤثر با قاچاق و جرایم مالی در مبادی ورودی و خروجی کشور است.