اونس جهانی در آستانه ۴۰۰۰ دلار/بازار طلای داخل آماده رکوردشکنی
اونس جهانی با عبور از ۳۶۵۰ دلار حالا به سمت ۴۰۰۰ دلار میتازد؛ جهشی که نهتنها بازارهای جهانی را تکان داده، بلکه تب خرید و فروش در بازار طلا و سکه ایران را نیز بالا برده است.
به گزارش شبکه اقتصاد، طلای جهانی در حال تجربه یکی از مهمترین دورههای تاریخی خود است. ترکیبی از نااطمینانیهای اقتصادی، فشارهای سیاسی و کاهش اعتماد به ارزهای فیات، سرمایهگذاران را به سمت این فلز گرانبها سوق داده است. ایران به عنوان بازاری وابسته به اونس جهانی و نرخ ارز، ناگزیر تحت تأثیر این روند قرار خواهد گرفت. آینده بازار داخلی طلا بستگی زیادی به سیاستهای ارزی و مدیریت انتظارات تورمی دارد، اما در هر صورت، نشانهها حکایت از ادامه روند صعودی دارند.
طلای جهانی در سال ۲۰۲۵ وارد یکی از پرشتابترین دورههای صعودی خود شده است. قیمت هر اونس طلا که در آغاز سال میلادی حدود ۲۶۰۰ دلار بود، اکنون با عبور از مرز ۳۶۵۰ دلار، در آستانه رسیدن به محدودهی ۴۰۰۰ دلاری قرار دارد. این جهش، تنها یک تغییر عددی نیست، بلکه نشانهای از تحولات گسترده در اقتصاد جهانی، تغییرات ژئوپلیتیکی و کاهش اعتماد سرمایهگذاران به ارزهای فیات بهویژه دلار آمریکاست. پرسش اصلی این است که این روند چه اثری بر اقتصاد و بازار طلای ایران خواهد گذاشت؟
عوامل جهش بیسابقه طلا
کارشناسان اقتصادی مجموعهای از عوامل را در افزایش اخیر قیمت طلا دخیل میدانند:
تضعیف شاخصهای اقتصادی آمریکا: دادههای ضعیف از بازار کار و کاهش نرخ رشد اقتصادی، انتظارات برای کاهش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو را تقویت کرده است.
تردید نسبت به استقلال فدرال رزرو: کشمکش سیاسی میان دولت آمریکا و اعضای هیئت مدیره بانک مرکزی، نگرانیها درباره آینده سیاست پولی را افزایش داده است.
بیثباتی در ارزهای جهانی: بحران سیاسی در فرانسه، مشکلات مالی بریتانیا و تردیدها درباره سیاستهای بانک مرکزی ژاپن باعث کاهش اعتماد به یورو، پوند و ین شده است.
تقاضای بانکهای مرکزی: آمار شورای جهانی طلا نشان میدهد بانکهای مرکزی در سال جاری بیش از ۸۰۰ تن طلا به ذخایر خود افزودهاند. این روند بهویژه از سوی چین، هند و روسیه شدت گرفته است.
افزایش سرمایهگذاری در ETFها: تنها در ماه اوت، صندوقهای قابل معامله در بورس بیش از ۵.۵ میلیارد دلار ورودی سرمایه داشتهاند.
تاریخچه بازارها نشان میدهد هرگاه نااطمینانیهای اقتصادی و سیاسی افزایش یابد، طلا به عنوان “پناهگاه امن” مطرح میشود. از بحران مالی ۲۰۰۸ گرفته تا پاندمی کرونا در سال ۲۰۲۰، همواره سرمایهگذاران به سمت طلا رفتهاند. اکنون نیز جنگهای منطقهای، رقابتهای ژئوپلیتیکی آمریکا و چین و نگرانی از رکود تورمی جهانی، به جذابیت این فلز افزوده است.
برخی تحلیلگران معتقدند اگر فشارها بر فدرال رزرو و نگرانیها درباره استقلال آن افزایش یابد، اونس جهانی میتواند بهراحتی از مرز ۴۰۰۰ دلار عبور کند. در این صورت، بازارهای نوظهور و بهویژه اقتصادهایی با تورم مزمن، بیشترین اثر را خواهند پذیرفت.
واکنش بازار داخلی: افزایش تقاضا برای سکه و طلای آبشده
ایران سالهاست که طلای داخلی را با فرمولی ساده قیمتگذاری میکند: اونس جهانی × نرخ دلار بازار آزاد ÷ ضریب تبدیل. بنابراین افزایش اونس جهانی، حتی اگر نرخ دلار در ایران ثابت بماند، به رشد قیمت سکه و طلا منجر خواهد شد.
بهعنوان نمونه، در هفتهای که اونس جهانی از ۳۴۰۰ دلار به ۳۶۵۰ دلار رسید، قیمت سکه طرح جدید در بازار تهران حدود ۲ میلیون تومان افزایش یافت، آنهم در شرایطی که نرخ دلار تغییر محسوسی نداشت. این نشان میدهد بازار ایران بهشدت نسبت به تحولات بینالمللی طلا حساس است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که با هر جهش جهانی، تقاضا برای سکه و طلای آبشده در ایران افزایش مییابد. دلیل اصلی این موضوع، نگاه مردم به طلا به عنوان ابزار حفظ ارزش پول در برابر تورم است. در شرایطی که بازار مسکن با رکود معاملات و بازار ارز با سیاستهای کنترلی مواجه است، طلا بیش از گذشته به گزینه اول سرمایهگذاری خرد و کلان تبدیل شده است.
بازاریان میگویند حجم معاملات طلای آبشده در تابستان امسال دستکم ۴۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته بوده است. این نشانهای است از اینکه خانوارهای ایرانی با وجود افت قدرت خرید، هنوز طلا را مطمئنترین دارایی میدانند.
بانک مرکزی در شرایط رشد همزمان دلار و اونس، ابزار محدودی برای کنترل بازار خواهد داشت. رشد قیمت طلا، بخشی از نقدینگی سرگردان را به سمت بازار طلا میکشاند و از جریان سرمایه به سمت تولید میکاهد. همچنین افزایش قیمت سکه و طلا معمولاً بهسرعت بر ذهنیت عمومی اثر میگذارد و انتظارات تورمی را تشدید میکند.
محمد کشتیآرای رییس سابق اتحادیه طلا و جواهر می گوید: افزایش اخیر طلا بیشتر ناشی از تحولات جهانی است و بازار داخلی بهطور طبیعی از آن تبعیت میکند. با توجه به اینکه چشمانداز جهانی همچنان صعودی است، نمیتوان انتظار کاهش جدی قیمتها در ایران را داشت.
در سال ۲۰۱۱، بحران بدهی اروپا قیمت اونس را تا ۱۹۰۰ دلار بالا برد. بازار ایران در آن زمان با جهش تاریخی سکه روبهرو شد. همین الگو در سال ۲۰۲۰ و بحران کرونا تکرار شد. حالا با رکوردهای جدید، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که تاریخ در حال تکرار است و اگر سیاستگذاری هوشمندانه نباشد، بازار ایران دوباره دچار التهاب خواهد شد.
اکثر مؤسسات مالی بینالمللی پیشبینی میکنند اونس جهانی در سال آینده بین ۳۵۰۰ تا ۳۹۰۰ دلار در نوسان خواهد بود. اما در صورت تشدید بحرانهای ژئوپلیتیک یا افزایش فشار سیاسی بر فدرال رزرو، عبور از مرز ۴۰۰۰ دلار دور از ذهن نیست.
برای ایران، معنای این پیشبینیها روشن است: حتی با فرض ثبات نرخ ارز، بازار سکه و طلا در مسیر افزایشی قرار دارد و احتمال ثبت رکوردهای جدید در نیمه دوم سال بالاست.
سناریوهای پیش روی بازار طلای ایران
ثبات نسبی دلار، رشد اونس جهانی: در این حالت، افزایش قیمت طلا در ایران ادامه خواهد داشت اما شیب آن ملایمتر خواهد بود.
رشد همزمان دلار و اونس جهانی: سناریوی پرریسک که میتواند قیمت سکه را به ارقام بیسابقه برساند و فشار تورمی شدیدی ایجاد کند.
کاهش نرخ دلار، رشد جهانی طلا: این وضعیت میتواند بخشی از اثر صعود اونس جهانی را خنثی کند، اما احتمال آن در کوتاهمدت پایین است.