ورود رمزداراییها به بازار سرمایه ایران/گامی رو به جلو برای اقتصاد دیجیتال
در حالی که بسیاری از کشورها در مسیر تحول دیجیتال، فناوریهای نوین همچون بلاکچین و رمزداراییها را در بازارهای مالی نهادینه کردهاند، ایران نیز با گامهای محتاطانه اما جدی، آماده ورود به این عرصه است.
به گزارش شبکه اقتصاد، ورود داراییهای رمزنگاریشده (رمزارزها یا توکنها) به بازار سرمایه ایران، تحولی بیسابقه محسوب خواهد شد. این حرکت ضمن ایجاد سازوکاری امن و قانونمند برای عرضه رمزداراییها، شرایطی فراهم میکند تا سرمایهگذاران ایرانی بدون مواجهه با پلتفرمهای غیررسمی، وارد این حوزه نوظهور شوند.
بر این اساس، با دو رویکرد ارایه صندوق قابلمعامله مبتنی بر رمزارز و توکنیزه کردن کالاهایی مانند زعفران، گام هایی برای ورود رمز دارایی ها به بازار سرمایه برداشته شده است.
تجربه جهانی عرضه رمزدارایی ها در بازار سرمایه
در سطح بینالمللی، بسیاری از کشورها تجربه موفق ورود رمزداراییها به بورس را پشت سر گذاشتهاند. آمریکا با تصویب صندوقهای قابل معامله بیتکوین (Bitcoin Spot ETFs) در اوایل 2024، یکی از مهمترین تحولات را رقم زد. این اقدام منجر به ورود گسترده سرمایهگذاران نهادی به بازار رمزارز شد.
کانادا و آلمان نیز زودتر از ایالات متحده صندوقهای رمزارزی را در بورس راهاندازی کرده و توانستند سرمایهگذاران خرد و کلان را به سرمایهگذاری مطمئنتر در این حوزه جذب کنند.
در امارات متحده عربی، با حمایت نهادهای دولتی، رمزداراییها در چارچوب مقررات دقیق و بسترهای امن در بورس دبی معامله میشوند.
این کشورها با فراهمسازی بستر قانونی، نظارت مالی دقیق، و آموزش عمومی به فعالان بازار، توانستند مزایای فناوری بلاکچین را در خدمت رشد بازارهای مالی خود قرار دهند.
مطالعات نشان میدهد که ورود ETFهای رمزارز به بازارهای سنتی، موجب کاهش هزینهها، افزایش نقدشوندگی و دقت بیشتر در کشف قیمت شده است؛ ضمن آنکه ریسک ذخیرهسازی دارایی دیجیتال نیز کاهش یافته است.
توکنیزهسازی داراییها بهعنوان روشی برای تأمین مالی غیرمتمرکز مطرح است. پژوهشی در زمینهای جهانی تأکید دارد که توکنسازی داراییهای کشاورزی، مانند گواهی مالکیت محصولات، موجب شفافیت زنجیره تأمین، دسترسی بهتر تولیدکنندگان کوچک به معاملات و کاهش احتمال تقلب و کلاهبرداری میشود.
آغاز عرضه رمزدارایی ها در بازار سرمایه از مسیر بورس کالا
صندوق ETF مبتنی بر رمزارز
مدیر مطالعات بینالملل بورس کالا، معین محمدیپور، ضمن معرفی این طرح بیان میکند که هدف از راهاندازی این صندوقها، فراهمسازی بستری امن، کاهش هزینهها و ارتقای نقدشوندگی برای عموم مردم است. مزیت عمده چنین ساختاری این است که رمزارز دیگر به ابزار پرداخت تبدیل نمیشود، بلکه در قالب ابزاری برای سرمایهگذاری مدرن قرار میگیرد. این تحول میتواند بر بازتعریف نقش رمزارزها در سیستم پولی و تقویت حاکمیت ریال تأثیرگذار باشد.
توکن زعفران: نماد دانشبنیان در تولید
در گام دوم، بورس کالا قصد دارد رمزدارایی مبتنی بر زعفران را معرفی کند. توکن زعفران، فرصتی برای جذب سرمایه خارج از ساختار بانکی و توزیع منابع مالی در زنجیره تأمین کشاورزی است. این حرکت ضمن توزیع ریسک، میتواند کشاورزان را در دسترسی به بازار جهانی تسهیل کند.
مزایای توکنیزه کردن داراییها در بورس
امنیت و اعتماد:استفاده از پلتفرم رسمی بورس، امکان نظارت مستمر و شفافیت را فراهم میآورد. افراد بدون نیاز به کیفپول خصوصی، در محیطی امن و تحت نظارت اقدام به معامله میکنند که احتمال کلاهبرداری را کاهش میدهد.
افزایش نقدشوندگی:ETF های رمزارز موجب کاهش هزینه معاملات و حفظ نقدشوندگی میشوند. در مقابل، بازار غیررسمی رمزارز که نوسانات شدید و نقدشوندگی محدود دارد، همراه با ریسکهای امنیتی و فنی است.
تنوع و کاهش ریسک:مطالعات بینالمللی نشان دادهاند ETFهای رمزارز نهتنها نقدشوندگی را ارتقا میدهند، بلکه میزان نوسانپذیری و عدم قطعیت را مدیریت میکنند و سرمایهگذاران را از سرمایهگذاری مستقیم در داراییهای دیجیتال بینیاز میسازند.
حمایت از پول ملی:بهرهگیری از رمزارز بهعنوان سرمایهگذاری نه ابزار پرداخت، به نفع پول ملی است. در حقیقت عرضه رسمی، رمزارز را از مسیر پرداخت روزمره خارج و در چارچوبی اقتصادیتر جای میدهد.
تشویق نوآوری داخلی: طرح اولین توکن زعفرانی در ایران نمادی از نوآوری در حوزه عرضه کالاهای استراتژیک مبتنی بر فناوری بلاکچین است. این طرح میتواند زمینه حضور فعال در اقتصاد دیجیتال را فراهم کند و بورس کالا را در چشمانداز جهانی مطرح سازد.
چالشها و الزامات اجرایی
چارچوب قانونی و مقرراتی: با وجود مصوبات منتظر تأیید مانند نظامنامه رمزارز و مجاز بودن معاملات توکنها از نظر فقهی، تدوین دقیق دستورالعملها و تعامل با سازمان بورس ضروری است.
الزامات فنی: راهاندازی سامانههای معاملات مبتنی بر رمزارز نیازمند زیرساخت قوی، توسعه قراردادهای هوشمند و امنیت سایبری سطح بالا است؛ مشابه تجربه کشورهایی که تا رسیدن «بلوغ بلاکچین» روند عرضه را بهتدریج اجرایی کردهاند.
شفافسازی و آموزش: افزایش آگاهی سرمایهگذاران درباره ویژگیهای دارایی دیجیتال، شیوههای معامله و ریسک احتمالی ضروری است. بورس کالا باید با برنامههای رسانهای و آموزشی مورد نیاز فعالیت سرمایهگذاران را تسهیل کند.
مدیریت ریسک: باید مکانیسمهایی برای کنترل نوسانات مشابه بازار بیتکوین ایجاد شود؛همراه با محدودیت دامنه نوسان و ایجاد صندوق تثبیت پشتیبان، نظیر تجربه ETFهای آمریکایی.
ورود رمزداراییها به بورس ایران، اگر با درایت، شفافیت و بر مبنای استانداردهای جهانی انجام شود، نهتنها موجب تقویت بازار سرمایه خواهد شد، بلکه مسیر ایران را در گذار به اقتصاد دیجیتال هموار میسازد. اکنون، پس از سالها بحث و تردید، وقت آن رسیده که با بهرهگیری از تجارب جهانی و ظرفیتهای بومی، رمزداراییها را از حاشیه به متن بازار سرمایه وارد کنیم.
ورود بورس کالا به حوزه رمزداراییها، همتراز با تجربه جهانی، میتواند زمینه تجربهای امن، شفاف و قانونمند برای سرمایهگذاری در رمزارزها و کالاهای توکنیزهشده فراهم آورد. تجربه جهانی نشان میدهد ETFهای رمزارز، نقدشوندگی را ارتقا داده، هزینه معاملات را کاهش داده و ابزار نوآورانهای برای تأمین مالی هستند.
در ایران، پروژه صندوق ETF رمزارز و توکن زعفران، طرحی پیشگام است که با رعایت ساختار قانونی و حمایت دولت میتواند دروازهای برای ورود ایران به بازارهای مالی دیجیتالی باشد. اجرای موفق این پروژه نیازمند جلب اعتماد عمومی، فراهمآوردن زیرساخت مطمئن و تسریع در آمادهسازی چارچوبها است.
اگر همراه با دانش، شفافیت و پشتوانه قانونی پیش برود، ایران امکان بهرهگیری از اقتصاد دیجیتال جهانی را خواهد داشت و نیز رمزارز را به عنوان رهاوردی برای سرمایهگذاری و نه جایگزینی برای پول ملی مطرح خواهد کرد.