رشد ۲ برابری معاملات خردهفروشان برق در ۳ سال اخیر
بر اساس گزارش دفتر معاملات خارج از بازار، حجم معاملات خردهفروشان برق در معاملات خارج از بازار برق از ۱۷ میلیارد کیلوواتساعت در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۳۶ میلیارد کیلوواتساعت در سال ۱۴۰۳ رسید.
تهران(شبکه اقتصاد)ـ به نقل از وزارت نیرو، حجم معاملات شرکتهای خرده فروشی برق در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۳۶ میلیارد کیلووات ساعت رسیده که رشد ۵۰ درصدی را نسبت به سال ۱۴۰۲ و رشد دو برابری نسبت به سال ۱۴۰۱ داشته است.
بر اساس این گزارش در سال ۱۴۰۳، خردهفروشان ۵۳ درصد سهم معاملات خارج از بازار برق را به خود اختصاص دادند و ۴۷ درصد باقیمانده مستقیماً توسط مشترکان بالای یک مگاوات یا قراردادهای دوجانبه از بورس خریداری شده است (بدون احتساب معاملات شرکتهای توزیع).
همچنین در حال حاضر بیش از ۹۰ شرکت خردهفروشی برق دارای پروانه از وزارت نیرو وجود دارد که از این تعداد، ۵۸ شرکت بهصورت مستمر در معاملات خارج از بازار مشارکت داشته و به تأمین برق مشترکان بالای یک مگاوات میپردازند.
تحلیل عملکرد شرکتهای خردهفروش بر اساس استفاده از ظرفیت پروانه
بررسی میزان بهرهبرداری شرکتهای خردهفروش از ظرفیت پروانههای اختصاص یافته نشان میدهد که الگوی ناهمگونی در این بخش وجود دارد. در یک سو، ۱۲ درصد از شرکتها (۷ شرکت) توانستهاند بیش از ۹۰ درصد از ظرفیت مجاز خود را مورد استفاده قرار دهند که نشاندهنده عملکرد مطلوب این گروه است. در میان این شرکتهای پیشرو، دو شرکت به طور کامل از ۱۰۰ درصد ظرفیت پروانه خود بهره بردهاند و ۵ شرکت دیگر نیز با استفاده ۹۴ تا ۹۸ درصدی از ظرفیت پروانه خود، عملکردی نزدیک به ظرفیت کامل داشتهاند.
در نقطه مقابل، بخش قابل توجهی از فعالان این بازار (۵۲ درصد) نتوانستهاند حتی به نیمی از ظرفیت پروانه خود دست یابند. این گروه که شامل حدود ۳۰ شرکت میشود، عمدتاً با چالشهایی در زمینه جذب مشتری داشته و یا با مسئله مدیریت منابع رو به رو هستند. حدود ۲۱ شرکت (۳۶ ٪ از کل فعالان خرده فروشی) کمتر از ۲۰ درصد ظرفیت پروانه خود را استفاده کردهاند. این آمار نشاندهنده وجود ظرفیتهای بلااستفاده قابل توجه در بازار خردهفروشی برق است.
ساماندهی فعالیت خردهفروشان با الزامات جدید
همزمان با این رشد قابل توجه در معاملات برق خرده فروشی و در راستای صیانت از حقوق مصرفکنندگان، ارتقای کیفیت خدمات و شفافیت در بازار برق، وزارت نیرو و شرکت مدیریت شبکه برق ایران در حال بازنگری دستورالعمل اجرایی صدور پروانه خرده فروشی با در نظر گرفتن چارچوب نظارتی دقیقتر برای سال ۱۴۰۴ هستند این بازنگری با تأکید بر بند ۷ فصل دوم دستورالعمل اجرایی صدور پروانههای خردهفروشی (مربوط به تعهدات دارنده پروانه) در حال انجام است.
بر این اساس، از سال ۱۴۰۴ متخلفان با جرایمی نظیر تعلیق پروانه و محرومیت از تمدید مجوز فعالیت در بازار خردهفروشی رو به رو خواهند شد.
مهمترین تعهدات خردهفروشان برق
طبق بند ۷ دستورالعمل صدور پروانههای خرده فروشی، شرکتهای خردهفروش موظفند:
از ساختار تعرفههای برق مصوب وزارت نیرو تبعیت کنند.
اطلاعات مربوط به نرخها، شرایط فروش و روش پرداخت را به صورت شفاف در سامانههای خود به مشتریان اعلام کنند.
از هرگونه اقدام اخلالگرانه در رقابت بازار برق خودداری کنند.
سامانه مدیریت تعامل با مشتریان (CRM) را در راستای پاسخگویی به مشترکان، ثبت و ضبط شکایات و اعتراض و رسیدگی به آنها راهاندازی کنند.
سقف میزان ظرفیت مجاز درجشده در پروانه را رعایت کنند.
تغییرات عمده در اساسنامه یا سهامداران را ظرف یک ماه به وزارت نیرو اطلاع دهند.
سازوکار نظارتی و جرایم تخلفات در بازار خردهفروشی برق
با توجه به فصل چهارم دستورالعمل صدور پروانه خرده فروشی برق، در حال حاضر سازوکار نظارتی بر فعالیتهای شرکتهای خرده فروشی به شرح زیر است:
۱. تخلفات جزئی مانند تأخیر در ارائه گزارشها، عدم رعایت مهلتهای پاسخگویی به شکایات و نقص مستندات، موجب اخطار کتبی و محدودیت موقت فعالیت خرده فروش خواهد شد.
۲ . تخلفات جدی شامل عدم انجام تعهدات قراردادی، عدم همکاری با بازرسان وزارت نیرو و تکرار تخلفات ، منجر به تعلیق پروانه و ممنوعیت پذیرش مشتری جدید میشود.
۳ . تخلفات شدید مانند نقض سیستماتیک مقررات یا خسارت به مشتریان و عدم اصلاح تخلفات پس از اخطار کتبی منجر به ابطال دائم پروانه و پیگرد قانونی میگردد.
گفتنی است؛ تمام تصمیمات بر اساس بررسی کمیته ارزیابی وزارت نیرو و شدت تخلفات اتخاذ میشود. این نظام نظارتی برای حفظ حقوق مصرفکنندگان و سلامت بازار برق طراحی شده و انتظار میرود با اجرای آن، همزمان با افزایش رقابت، کیفیت خدمات به مشترکان نیز ارتقا یابد.